Volkomen vrijheid bij de radio

december 24th, 2011

Gepubliceerd in dagblad Trouw, 24 december

De eerste baan maakt vaak diepe indruk en legt de basis voor later. Sportjournalist Mart Smeets (1947) begon zijn carrière als freelancer. 31 december is zijn laatste dag in vaste dienst van de NOS. Hij gaat verder als freelancer.

“Voor ik journalist werd in 1969 rommelde ik maar wat aan. Ik heb medische proefjes helpen organiseren en bij een reclamebureau gewerkt. Vreselijk vond ik dat, ik hield het nog geen twee maanden vol. Jarenlang heb ik gebasketbald, maar dat zie ik niet als een eerste baan; ik kon er niet van leven.

Mijn ouders waren al die jaren heel liberaal met mij geweest, maar er kwam een moment dat ik echt voor mijzelf moest zorgen en mijn eigen geld moest verdienen. De keuze was basketbal of het leven. Ik solliciteerde als pr-medewerker bij Fokker. Dat heb ik een tijdje gedaan, maar al snel zag ik in dat ik niet in de wieg was gelegd om pr-werk te doen. Read the rest of this entry »

Ik koos voor armoede

december 19th, 2011

Gepubliceerd in dagblad Trouw, 17 december 2011

De eerste baan maakt vaak diepe indruk en legt de basis voor later. Acteur Aart Staartjes (1938) sinds 1984 Meneer Aart uit Sesamstraat begon zijn loopbaan bij een pantomimegezelschap. Deze week bestaat Sesamstraat 35 jaar.

“Na de mulo zei mijn vader: ‘Je wordt onderwijzer of ambtenaar’. Ik was zestien en had geen idee. Ik ben toen maar naar de Kweekschool gegaan. Al snel wist ik dat het niks voor mij was. Ik had school altijd gehaat en toen ik voor de klas stond wist ik dat het zinloos was.

Een klas hoger zaten Erik Herfst en Ben Rowold (cabaretiers, red.). Door hen kwam ik in contact met Jan Bronk, een bekende mimespeler. We zijn bij hem op les gegaan. We deden dingen als ‘lopen op de plaats’, het trucje waar Michael Jackson groot mee werd. Het ging me makkelijk af, al snel wist ik dat het iets was dat ik wilde gaan doen.

Toen ik bij Jan Bronk mocht blijven werken als volontair, heb ik dat meteen gedaan. Ik ben gestopt met de Kweekschool, en ik ben uit huis gegaan. Mijn ouders vonden het allemaal verschrikkelijk, zij dachten: ‘Hij groeit op voor galg en rad’. Read the rest of this entry »

Solliciteren kan ook leuk zijn

december 10th, 2011

Gepubliceerd in dagblad Trouw, 10 december 2011

Bij gebrek aan werk schreef Kees Cohen een boek over solliciteren voor 40-plussers met internet-angst. “Het internet kan echt een jungle zijn.”

‘Ik heb dit boekje eigenlijk geschreven om mijzelf bezig te houden”, vertelt personeelsadviseur en jobcoach Kees Cohen (46). Omdat nieuwe opdrachten uitbleven, schreef hij het afgelopen jaar ‘Hedendaags solliciteren’, een handboek, speciaal voor 40-plussers, over hoe je goed solliciteert. “Natuurlijk weet ik dat er op dat gebied al heel veel is”, zegt hij nuchter. Google ‘solliciteren’ en er verschijnen bijna een half miljoen hits. Maar Cohen miste hét boekje dat laat zien dat solliciteren ook heel leuk kan zijn.

“Ik had mij op LinkedIn aangemeld bij een groep voor werkzoekende 40- plussers, en dan zie je dat er zo veel geklaagd wordt als het gaat om vacatures en solliciteren”, zegt hij. Internet noemt hij een groot ‘sollicitatie-obstakel’. “Mijn ervaring is dat al die verschillende sites heel onzeker kunnen maken. Het is soms echt een jungle: je hebt geen idee waar je moet beginnen en of het zin heeft.” Read the rest of this entry »

Het succes begon met een geurzuil

december 3rd, 2011

Gepubliceerd in dagblad Trouw, 3 december 2011

De eerste baan maakt vaak diepe indruk en legt de basis voor later. Minister van financiën Jan Kees de Jager (1969) begon in 1992 op de zolderkamer van zijn studentenhuis als zelfstandig ondernemer.

“Een van onze huisgenoten ging verhuizen, we hebben zijn ruimte gelijk ingepikt. Samen met Karel van der Woude, die ik nog van Nijenrode kende, begonnen we in 1992 met Spectra Vision. Allebei studeerden we nog aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, maar het leek ons heel leerzaam een eigen bedrijf te hebben. We hadden geen idee dat het een fulltime-baan zou worden.

Spectra Vision moest een bedrijf worden dat gericht was op de toekomst. Dat was toen nog multimedia, maar het werd al snel internet. Onze eerste serieuze opdrachtgever was de Bijenkorf. De opdracht was een interactieve applicatie te ontwerpen met een touchscreen waarmee klanten in de winkel gemakkelijk een parfum konden uitkiezen. Vijf andere bedrijven waren in de race, uiteindelijk bleven er twee over: IBM op dat moment dé speler in de IT-wereld en Spectra Vision uit Rotterdam. Read the rest of this entry »

De duistere broers en zussen van McKinsey; Dit bedrijf lijkt wel een religieuze beweging

november 29th, 2011

Gepubliceerd in Nrc Next, Opiniepagina, 25 november 2011

Het invloedrijke adviesbureau McKinsey heeft een ingebakken cultuur van geslotenheid. Deze werkwijze is risicovol en niet van deze tijd.

,,We need superior people with superior minds.” Dat schreef de grondlegger van de consultancy, Marvin Bower, in 1979 in zijn handleiding voor nieuwe werknemers van het internationale adviesbureau McKinsey & Company. Bower bleef tot aan zijn dood verbonden aan McKinsey. Nog steeds krijgen kersverse consultants zijn bijbel in handen gedrukt.

Die bijbel is alleen bedoeld voor McKinseyanen en mag niet worden doorgegeven aan derden, zo staat in het boek te lezen. Via Amazon wisten we echter vrij makkelijk de hand op een exemplaar te leggen – weliswaar voor maar liefst 130 pond, geheimzinnigheid is kennelijk lucratief.

De negenduizend consultants van dit bureau adviseren de top van het internationale bedrijfsleven wereldwijd. Ze adviseren over welke mogelijkheden er zijn om meer winst te maken. Ze schuiven aan bij talloze raden van bestuur, ze zijn erbij als wordt besloten tot een overname, fusie of reorganisatie. En niet onbelangrijk: ze beschikken over een enorme hoeveelheid informatie van hun opdrachtgevers, informatie die tussen alle vestigingen van het bureau wordt gedeeld. Deze informatie vormt de basis voor de adviezen die ze geven en voor hun inkomsten; niet zelden kosten hun adviezen miljoenen euro’s.

Maar wat gebeurt er eigenlijk met de informatie die ze verzamelen? En wie controleert de adviseur? Dit onderzochten wij de afgelopen maanden voor de Groene Amsterdammer. Read the rest of this entry »

McKinsey op de radio

november 29th, 2011

Deze week was ik te horen op Radio 1 Villa VPRO om samen met onderzoeksjournalist Marcel Metze te praten over het McKinsey- onderzoek dat we (Reinier Bijman, Marianne Lamers, Tamar de Waal en ik) de afgelopen maanden hebben gedaan voor de Groene Amsterdammer.

Beluister het fragment hier (vanaf minuut 14).

Onderzoek McKinsey in de Groene Amsterdammer

november 28th, 2011

Deze week 23-30 november staat het onderzoek waar ik de afgelopen maanden aan heb gewerkt in de Groene Amsterdammer. Vier maanden lang deden Reinier Bijman, Marianne Lamers, Tamar de Waal en ik onderzoek naar de werkwijze van het topadviesbureau McKinsey & Company. Het project maakte onderdeel uit van de Masterclass Onderzoeksjournalistiek, we werden begeleid door onderzoeksjournalist Marcel Metze (www.metze.nl).

Lees onze resultaten deze week in de Groene, of neem hier alvast een kijkje.

De showman in het donker

november 26th, 2011

Gepubliceerd in dagblad Trouw, 26.11.2011

Nog altijd worden bioscoopfilms gedraaid op ouderwetse projectoren. De operateur monteert, legt de film in en bedient het apparaat. Niet meer voor lang: vanaf volgend jaar gaat alles digitaal en automatisch: “Er komt geen mensenhand meer aan te pas.” Operateur, een van de beroepen die verdwijnen.

In de cabine van het Amsterdamse Eye Filminstituut Nederland is de film ‘Close encounters of the third kind’ net gestart. Operateur Marieke van de Pol (48) kijkt of de film goed loopt. Een stagiaire laat de film voor de andere zaal op twee draaiende wielen razendsnel door haar handen gaan, hij moet worden teruggespoeld. Dat alles gebeurt in het donker, het enige dat je hoort is het harde geratel van de machines. Op de achtergrond flikkeren de beelden van de film uit 1977.

Met een archief van 37.000 films is het Eye Filminstituut Nederland (voorheen het Filmmuseum, nu nog gevestigd in het Vondelpark) straks een van de weinige plaatsen waar het lawaai van de machines nog te horen is. Vanaf zomer 2012 zullen alle bioscopen in Nederland overgaan op digitale apparatuur. Met een afstandsbediening kan dan de film worden aangezet, of zelfs een week van tevoren geprogrammeerd. Er komt geen operateur meer aan te pas. Read the rest of this entry »

Musicus moet eigen verhaal vertellen

november 12th, 2011

Gepubliceerd in dagblad Trouw, 12 november 2011, in samenwerking met Catrien Spijkerman.

Vijf jaar na het afronden van de studie is de werkloosheid onder kunstenaars bijna vier keer hoger dan onder hbo’ers in het algemeen. Toch volgen zo’n 25.000 studenten een kunstopleiding. Met 4.175 studenten in 2010 is het muziekonderwijs een van de grootste kunstopleidingen.

Klassiek pianist Iris Hond (24) studeerde cum laude af aan het Haagse conservatorium. Al tijdens de studie gaf ze concerten. Onder andere in New York voor Willem-Alexander en Máxima, en in het Gelredome tijdens een concert van Diana Ross. Ze is vaste pianist in tv-programma ‘De Tiende van Tijl’. En bezig met gesprekken over een eerste cd.

‘Het conservatorium leidt je op om uitzonderlijk goed te spelen. Je kunt acht uur per dag op je kamertje zitten studeren: de muziek is zó complex en vraagt zó veel van je. Zelfs als je zes uur op één noot studeert, weet je nog niet zeker of het goed zal gaan. Het is nooit klaar. Maar op die manier breng je de muziek niet naar buiten.

Op mijn veertiende ging ik in mijn eentje in een vreemde stad wonen om naar het conservatorium te gaan. Daar koos ik zelf voor, maar ik was eenzaam. Ik miste mijn ouders en de warmte van thuis. Na school zwierf ik over straat, op zoek naar gezelligheid. Na een tijd had ik mijn vaste plekken: cafés en restaurants waar een piano stond. Ik merkte dat ik door de piano contact kon maken. Ik geloof dat mensen dat wel leuk vonden, zo’n kind dat in haar eentje klassiek zat te spelen. Read the rest of this entry »

‘Weggaan of een proefschrift schrijven’

november 12th, 2011

Gepubliceerd in dagblad Trouw, 12 november 2011

De eerste baan maakt vaak diepe indruk en legt de basis voor later. Job Cohen (1947), fractievoorzitter van de PvdA, begon in 1971 als wetenschappelijk medewerker aan de Rijksuniversiteit Leiden.

“Ik was helemaal niet op zoek naar een baan. Maar toen ik een advertentie zag staan voor de functie van wetenschappelijk medewerker bij het Bureau Onderzoek van Onderwijs aan de Rijksuniversiteit Leiden heb ik meteen gereageerd. Dit kwam vooral door Hans Crombag, die het bureau leidde. Ik had hem één keer eerder gezien, toen hij in Groningen waar ik rechten studeerde over zijn proefschrift sprak. Meteen vond ik hem een ontzettend leuke man.

‘Hoe kun je de juridische studie verbeteren?’, daar ging mijn functie eigenlijk over. Na een gesprek werd ik gelijk aangenomen, 23 was ik. Voor de baan ben ik van Groningen naar Leiden verhuisd. We kwamen terecht in ongeveer het kleinste huis van de stad op de Papengracht. Mijn vrouw had een Volkswagen, en als zij haar auto parkeerde stak hij aan beide kanten uit, zo klein was het huisje.

Het bureau bestond net een paar jaar toen ik er terecht kwam. Het was de tijd dat research naar onderwijs erg in opkomst was. Wat mijn functie precies betekende moest ik in het begin nog uitzoeken. Die eerste jaren had ik dan ook wel eens het gevoel van: ‘Hoe slaag ik erin hier een succes van te maken?’ Ik werd daar behoorlijk onzeker van. Maar Crombag heeft mij in die tijd goed begeleid. Ik zeg altijd: ‘Crombag heeft mij leren schrijven’. Hij annoteerde de stukken die ik schreef, zei wat goed was en wat niet. Van hem heb ik leren denken, absoluut. Read the rest of this entry »